MUSEUMMagazine
Nederlands

Chez Matisse: een Roemeense blouse met de kleuren van Frankrijk

In het H’ART Museum in Amsterdam hangt meer dan tachtig keer Matisse en zijn tijdgenoten. Het bijzonderste doek is La Blouse roumaine uit 1940, een bruikleen die het Centre Pompidou zelden afstaat. De tentoonstelling loopt tot en met 14 februari 2027.

Het Amstelhof in Amsterdam, waar het H’ART Museum is gevestigd.
Beeldcredits

Terwijl de Tweede Wereldoorlog uitbreekt, schildert Henri Matisse in april 1940 een vrouw in een geborduurde Roemeense blouse. Het doek, La Blouse roumaine, meet 92 bij 73 centimeter. Het hangt nu in Amsterdam, als uitzonderlijke bruikleen van het Centre Pompidou in Parijs, dat dit schilderij zelden laat reizen.

Waarom juist dit werk zo bijzonder is, legt curator Birgit Boelens uit: ‘Het is bijzonder omdat het de kleuren heeft van de Franse vlag.’ Dat maakte het in 1940 meteen tot een daad tegen de nazi’s, zegt ze: ‘Het was toen meteen een daad tegen de nazi’s en een pamflet van vrijheid daarna.’ Een blouse als stille, vrolijke weigering.

Het hek bij het Amstelhof, met daarachter het gebouw van het H’ART Museum.
Het hek bij het Amstelhof, met daarachter het gebouw van het H’ART Museum. Txllxt TxllxT · CC BY-SA 4.0

Het schilderij hangt in Chez Matisse, een tentoonstelling die van 3 oktober 2026 tot en met 14 februari 2027 in het H’ART Museum te zien is. Er hangen meer dan tachtig werken. Henri Matisse (1869-1954) was schilder en beeldhouwer en geldt als een van de grote vernieuwers van de moderne kunst. Veel mensen kennen hem vooral van zijn uitgeknipte vormen. Deze tentoonstelling laat meer zien: stillevens, portretten en figuurcomposities, van zijn eerste zelfportret uit 1900 tot de late schilderijen en de gouaches met uitgeknipte vormen.

Boelens noemt het rode draadje: ‘In de tentoonstelling Chez Matisse leer je Matisse kennen en je ziet hoe hij zichzelf steeds opnieuw uitvindt.’ Dat gaat van vroege experimenten met kleur en licht naar een vrijere, meer decoratieve stijl. Wie de zalen doorloopt, ziet dus geen schilder die één trucje herhaalt, maar iemand die steeds iets anders probeert.

Een van de werken waar dat het duidelijkst aan af te lezen is, is Figure décorative sur fond ornemental. Matisse gaf de vrouwenfiguur hier hetzelfde gewicht als de decoratieve elementen om haar heen: de fruitschaal, het behang, de spiegel. Dat was nieuw voor die tijd. Boelens legt uit dat Matisse, beïnvloed door zijn reizen en door patronen op stoffen en schalen, zich afvroeg waarom alles wat vorm en kleur heeft als bijzaak zou gelden. Haar weergave van zijn vraag: ‘Alles heeft toch een vorm, alles heeft toch een kleur, hoezo is dat een bijzaak?’

Matisse hangt in Amsterdam niet alleen. Naast hem staan Pablo Picasso, Mark Rothko en Barnett Newman, om te laten zien hoe zijn omgang met kleur, vorm en compositie doorwerkt in de moderne en hedendaagse kunst. Het H’ART Museum noemt ook Pierre Bonnard en Le Corbusier als tijdgenoten. Het Centre Pompidou voegt Sonia Delaunay, Natalia Goncharova, Baya, Anna-Eva Bergmann en Zoulikha Bouabdellah toe, naast Duitse fauvisten en Russische neoprimitivisten. Matisse zelf zei ooit: ‘Ik schilder de dingen niet, ik schilder de verhoudingen tussen de dingen.’

De tentoonstelling is de derde uit de samenwerking tussen het Centre Pompidou en het H’ART Museum, na Vassily Kandinsky en Constantin Brancusi. Aurélie Verdier, conservator moderne collectie bij het Centre Pompidou, is de curator. La Blouse roumaine maakt deel uit van het Constellation-programma, waarmee het Parijse museum werken uit de vaste collectie in het buitenland laat zien. Amsterdam had eerder een grote Matisse-show: in 2015 toonde het Stedelijk Museum meer dan honderd werken van hem.

Het Centre Pompidou geeft de tentoonstelling in het Frans een tweede titel: Recommencer la peinture 20/21e siècle, ‘opnieuw beginnen met schilderen, twintigste en eenentwintigste eeuw’. De opzet volgt Matisse van zijn eerste zelfportret uit 1900 tot zijn late schilderijen en gouaches met uitgeknipte vormen, en laat hem in gesprek gaan met kunstenaars van de twintigste eeuw.

Voor het kaartje betalen volwassenen vanaf 18 jaar 29,50 euro, inclusief de toeslag voor deze tentoonstelling. Met een CJP-pas, een studentenkaart of een Uitpas is dat 18,50 euro. Met een Museumkaart betaal je 7 euro toeslag. Jongeren tot en met 17 jaar komen gratis binnen, en leden van het H’ART Museum hoeven geen tijdsvak te boeken. Het museum raadt aan online een kaartje te kopen om toegang te garanderen. Een digitale gids geeft achtergrondverhalen en extra inhoud. Op 25 december en 1 januari is het museum van 12.00 tot 17.00 uur open.

Zelf zei Matisse over zijn ramen: ‘Het raam heeft mij gediend als verbinding met de buitenwereld.’ Een passende uitspraak voor een tentoonstelling over een schilder die zijn kamer steeds weer openzette voor kleur. Het H’ART Museum is dagelijks open van 10.00 tot 17.00 uur, met als laatste toegang 16.30 uur.

Praktisch

Waar: H’ART Museum, Amsterdam

Loopt tot: 14 februari 2027 (gestart op 3 oktober 2026)

Open: dagelijks 10.00-17.00 uur, laatste toegang 16.30 uur; op 25 december en 1 januari 12.00-17.00 uur

Volwassenen (18+): 29,50 euro, inclusief toeslag voor deze tentoonstelling; Museumkaart: 7 euro toeslag; tot en met 17 jaar gratis

Het H’ART Museum raadt aan online een kaartje te kopen

Bronnen en beeldcredits →

Rubrieken

MuseumkaartMusea ontdekkenHomeMuseumverhalenKijkkunstWereld & objectAchter de schermenAgenda