De Batavia staat op het droge, nu volgt het museum
De Batavia staat op land en het museum kreeg € 70.000 van het Cultuurfonds.

Op vrijdag 2 oktober 2026 reed een computergestuurd transportvoertuig de Batavia van een ponton naar het museumterrein in Lelystad. Het schip is 56,6 meter lang. Het staat nu op een betonnen fundering, ruim acht meter hoger dan op de oude plek, en rust in een stalen draagconstructie die zelf ruim 87 ton weegt. Na 31 jaar aan de steiger staat de Batavia op het droge. Het museum spreekt van een bijzonder moment na een indrukwekkende reis.
De verplaatsing begon op 19 september. De Batavia vertrok toen voor de laatste keer drijvend uit Lelystad, met de masten nog op het schip, en werd over het Markermeer en het IJ naar Amsterdam gesleept. In een droogdok van Damen Shiprepair kwam de houten romp voorzichtig op een speciaal ontworpen stalen ‘stoel’ te staan. Op 1 oktober begon de terugreis, nu op een ponton. Een dag later volgde het laatste stuk, het rijden over land.

De Batavia is 10,5 meter breed en 30,5 meter hoog, de masten meegerekend. Zonder ballast weegt het schip ongeveer 646 ton. Het is een reconstructie van het VOC-schip Batavia uit 1628, gebouwd voor gevaarlijke handelsreizen, met onderdak voor meer dan 300 opvarenden. Het origineel was een technisch hoogstandje en een symbool van de macht van de VOC en vervoerde kostbare ladingen als zilver, goud en juwelen. Haar reis werd gekenmerkt door drama. Scheepsbouwmeester Willem Vos leidde tussen 1985 en 1995 de bouw in Lelystad, en ruim 600 jongeren werkten er tijdens hun vakopleiding aan mee. Ongeveer vijf miljoen mensen bezochten het schip.
Waarom ging het schip van het water naar het land? De Batavia verkeert in een kwetsbare conditie en heeft groot onderhoud nodig. Op het land kan het hout beter drogen, kan het schip beter worden beschermd tegen weersinvloeden en kan het onderhoud gerichter worden uitgevoerd. De verplaatsing is bovendien de eerste zichtbare stap in de grootschalige vernieuwing van het museum: straks komen het schip, de scheepswerf en de tentoonstellingen op één locatie samen. Het museum hoopt dat bezoekers begin 2027 weer aan boord kunnen. Een precieze datum is er nog niet.
Op 11 november 2026 volgde nieuws over het geld. Het Cultuurfonds heeft via het Regato Fonds, een CultuurFonds op naam, € 70.000 toegezegd voor de nieuwe museale inrichting. Het is de eerste fondsbijdrage die specifiek voor die inrichting bestemd is. Het vernieuwde museum opent naar verwachting eind 2028 als eerste rijksmuseum van Flevoland.
Directeur-bestuurder Ariane Hoog zegt: ‘Het is een mooie erkenning van onze plannen en geeft een belangrijke impuls aan de vernieuwing van Museum Batavialand. Dankzij de steun en betrokkenheid van overheden, donateurs en fondsen kunnen we samen bouwen aan de toekomst van het museum.’ De vernieuwing wordt mede mogelijk gemaakt door de gemeente Lelystad, de provincie Flevoland en het rijk, via de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het museum blijft op zoek naar aanvullende fondsen en samenwerkingspartners.
Wat het museum straks vertelt, is al omschreven. In het vernieuwde museum komen de collecties, het schip Batavia en de werf in samenhang tot hun recht. Bezoekers maken kennis met de maritieme geschiedenis van het gebied, het verhaal achter de reconstructie van de Batavia, de scheepswrakken uit de collectie en de ontstaansgeschiedenis van Flevoland.
De vernieuwing bestaat uit nieuwbouw, de herinrichting van bestaande gebouwen en de ontwikkeling van het Nationaal Scheepsarcheologisch Depot. De Zwarte Hond ontwerpt, in samenwerking met Arup, het nieuwe museumgebouw. OPERA ontwerpt het interieur. Voor beide ligt een voorlopig ontwerp van 100 procent, en de teams bekijken nu waar optimalisaties mogelijk en nodig zijn. Alles wordt ontworpen met aandacht voor beleving, toegankelijkheid en het behoud van erfgoed.
Intussen draait de werf door. In de beeldsnijderij ontstaat verfijnd houtsnijwerk, in de modelbouw komen miniaturen tot stand en in de smederij worden scheepsnagels gesmeed. Er is een schaalmodel op 1:10 van het oorlogsschip De Zeven Provinciën te zien, en een vissersschip uit de 16e eeuw, een waterschip, wordt met traditionele technieken gereconstrueerd.
Voor de Batavia zelf is de lijst met wensen nog lang. Het museum zoekt geld voor onderhoud en restauratie van het schip, voor een beschermend dak erboven en voor de verdere vernieuwing van het museum. Iedere euro helpt, schrijft het museum, en vrienden, bedrijven, fondsen en particuliere gevers kunnen bijdragen. Zo ver is het nog niet: dat dak is voorlopig een wens.
Praktisch
Waar: Museum Batavialand, Oostvaardersdijk 01-13, Lelystad
Batavia: 56,6 meter lang, 10,5 meter breed, 30,5 meter hoog inclusief masten
Op land sinds: 2 oktober 2026
Aan boord: het museum hoopt begin 2027, een precieze datum is er nog niet
Vernieuwd museum: opent naar verwachting eind 2028