Eva Besnyö: de bevrijde camera in het Fotomuseum Den Haag
Het Fotomuseum Den Haag toont ongeveer 200 foto's van Eva Besnyö, allemaal uit de eigen collectie. De tentoonstelling loopt tot en met 31 januari 2027 en volgt haar van Boedapest en Berlijn naar Amsterdam.
Een jongen met een contrabas, gefotografeerd in 1931 in Balatonlelle in Hongarije. Jongen met bas is het iconische portret van Eva Besnyö, en het hangt nu in het Fotomuseum Den Haag. Het museum toont het in Eva Besnyö - De bevrijde camera, een van de grootste overzichtstentoonstellingen die ooit aan haar werk is gewijd. De tentoonstelling loopt van 5 september 2026 tot en met 31 januari 2027.
Fotograaf, feminist, fenomeen: zo zet het museum Eva Besnyö (1910-2003) neer. Het wil laten zien hoe ze de fotografie voorgoed veranderde. De tentoonstelling loopt door haar leven heen. Ze begint bij haar eerste stappen met de camera in Boedapest en gaat verder met haar vormende jaren in het rauwe Berlijn van de jaren dertig. Daarna komen haar leven en carrière in Amsterdam aan bod, de Tweede Wereldoorlog, die diepe sporen naliet vanwege haar Joodse achtergrond, en haar betrokkenheid bij de Dolle Mina's in de jaren zeventig.
Alle foto's komen uit de eigen collectie van het museum. Het gaat om ongeveer 200 beelden uit de grootste Besnyö-collectie ter wereld. Elke afdruk maakte Besnyö zelf of onder haar toezicht in de donkere kamer. Dat geldt ook voor de portretten van haar kunstenaarsvrienden Charley Toorop en Violette Cornelius en voor het zelfportret met camera, in 1931 in Berlijn gemaakt.
Haar werk wordt verbonden met de Nieuwe Fotografie, een stroming die bekendstaat om ongebruikelijke camerastandpunten, sterke diagonalen en heldere composities. Een voorbeeld is Starnberger Straße, een straatbeeld uit Berlijn uit 1931 met precies die diagonale lijnen. Het museum noemt die lijnen typerend voor haar werk. Daarmee past de tentoonstelling bij de titel: een camera die losbreekt uit het vaste kader van de tijd.
Het mooiste onderdeel is geen foto maar een film. Leo Erken, een bevriende fotograaf van Besnyö, kreeg de kans vast te leggen hoe zij in de laatste fase van haar leven haar eigen fotocollectie sorteerde. Het resultaat is de documentaire Eva Besnyö - De keurcollectie uit 2003, die in de tentoonstelling draait. Het is het mooiste onderdeel omdat de zalen laten zien wat het museum bewaart, en de film laat zien wat Besnyö zelf wilde bewaren.
Bij de tentoonstelling hoort een project dat teruggrijpt op de huifkartocht van de Dolle Mina's uit 1972, die Besnyö destijds fotografeerde. Kunstenaar en schrijver Mirthe Berentsen (1984) reist sinds 2025 met haar eigen huifkar door het land. Ze onderzoekt het traditionele kerngezin en de rol die vrouwen daarin krijgen, en vraagt zich af of zorg en verantwoordelijkheid voor ouderschap als een gedeelde reis kunnen worden gezien. In de workshop Patchwork: Beyond the Nuclear Family nemen deelnemers een stuk stof mee dat bij hun familiegeschiedenis hoort, zoals kleding of gordijnen. Dat naaien ze in het dak van de kar, terwijl ze praten over wat familie voor hen betekent. Het uitgangspunt is: 'Het gaat om het verhaal erachter.' De sessies duren van 14.00 tot 16.00 uur en lopen tot en met 31 januari 2027. Vooraf boeken is verplicht. Berentsen is bij deze editie zelf aanwezig, en de kar wordt bij elke halte rijker.
In hetzelfde gebouw loopt tot en met 29 november de tentoonstelling Layers, met gratis toegang. Leerlingen van Haagse middelbare scholen onderzoeken daarin kleur, achtergrond en identiteit. Ze lieten zich inspireren door Mixedness is my Mythology van fotograaf Farren van Wyk, onder begeleiding van fotografen Roos Koole en Jeffrey Grouwstra van KijkLab.
De catalogus Eva Besnyö - De bevrijde camera bundelt de ongeveer 200 foto's en ligt vanaf 5 september in de museumwinkel. Het museum is open van dinsdag tot en met zondag, van 11.00 tot 17.00 uur, en is op maandag gesloten. Voor deze tentoonstelling geldt een toeslag. Een volwassen toegangskaart kost € 16 plus € 2,50 toeslag. Een combiticket met het Kunstmuseum Den Haag kost € 32 plus € 2,50. Voor jongeren van 19 tot en met 25 jaar en voor CJP-houders en studenten kost een kaart € 7 plus € 1,50 toeslag. Onder de 18 is de toegang gratis. Houders van een Museumkaart komen gratis binnen, maar betalen ook de toeslag van € 2,50. Tickets zijn vooraf online te koop, zodat de rij bij de kassa te vermijden is. De tentoonstelling kwam tot stand met steun van de Gemeente Den Haag, de VriendenLoterij, het Erik Bos Fonds, de Vereniging Vrienden van Kunstmuseum Den Haag en het V-fonds.
Praktisch
Waar: Fotomuseum Den Haag, Stadhouderslaan 43, 2517 HV Den Haag
Loopt tot: 31 januari 2027 (gestart op 5 september 2026)
Open: dinsdag t/m zondag 11.00-17.00 uur, maandag gesloten
Toegang: € 16 plus € 2,50 toeslag voor deze tentoonstelling