MUSEUMMagazine
Nederlands

Hoe blauw goedkoop werd: 6.000 frank voor een recept

Eeuwenlang kostte ultramarijn meer dan goud. Tot in de jaren twintig van de negentiende eeuw lukte het niet het pigment na te maken. Een Franse chemicus won met zijn methode een prijs van 6.000 frank.

Blauw pigment en een spatel op een witte schotel.
Beeldcredits

Eeuwenlang kostte het mooiste blauw meer dan goud, omdat het uit een halfedelsteen werd gemalen. Pogingen om het kunstmatig te maken mislukten tot de jaren twintig van de negentiende eeuw. Jean Baptiste Guimet won met zijn methode een prijs van 6.000 frank. De steen verloor daarna zijn plaats als grondstof.

Tegelijk vond C.G. Gmelin in Tübingen een iets andere methode. Rond 1830 was er commerciële productie, en het pigment kreeg de naam ‘Frans ultramarijn’. Natuurlijk en kunstmatig ultramarijn lijken bijna op elkaar, maar laboratoriumproeven laten het verschil zien. Zo kan worden nagegaan welk pigment in een schilderij zit, en dat heeft vervalsingen aan het licht gebracht.

Een blauw verfstaal naast een potje pigment.
AI-beeld ter illustratie OpenAI ImageGen · Eigen redactiebeeld

Een eeuw later liet een kunstenaar zien wat dat blauw nog kon. Het blauw dat naar Yves Klein is genoemd, leunt zwaar op ultramarijn. Yves Klein maakte in 1960 een diepblauwe verf die vrijwel helemaal uit kunstmatig ultramarijn bestaat, in een bindmiddel van polyvinylacetaat, samengesteld met een leverancier van verf.

Praktisch

Prijs voor een kunstmatige methode: 6.000 frank (Jean Baptiste Guimet)

Tweede methode: C.G. Gmelin, Tübingen

Commerciële productie: rond 1830, ‘Frans ultramarijn’

Yves Klein: diepblauwe verf uit 1960 van vrijwel alleen kunstmatig ultramarijn

Bronnen en beeldcredits →

Rubrieken

MuseumkaartMusea ontdekkenHomeMuseumverhalenKijkkunstWereld & objectAchter de schermenAgenda