Maand van de Geschiedenis 2026: Lichaam & Geest, en wat musea ermee doen

Heel oktober draait de Maand van de Geschiedenis om het lichaam en de geest. Van schoonheidsidealen tot zorg: zo kijkt het thema terug. En op het Muiderslot kun je weven, historisch proeven of na een uur yoga schilderijen bekijken.

Oktober is de Maand van de Geschiedenis, volgens de organisatie het grootste geschiedenisevenement van Nederland. Samen met talloze musea, bibliotheken, boekhandels, archieven en andere culturele instellingen organiseert de Maand activiteiten door het hele land, onder het motto "Ontdek gisteren, begrijp vandaag". Het thema van 2026 is "Lichaam & Geest".

Van Rubens tot "heroin chic"

Het lichaam draagt ons door het leven en komt in alle vormen en maten, schrijft het geschiedenisprogramma Andere Tijden in zijn dossier bij het thema. Het brengt plezier en kracht, maar is ook een bron van ziekte, schaamte of ongeluk. En hoewel de ideeën erover door de eeuwen heen veranderden, bleef de rol van het lichaam even groot.

De Stevenskerk in Nijmegen. Archieffoto augustus 2015, ter illustratie; geen opname van de Maand van de Geschiedenis 2026. Zairon / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0). EXIF-oriëntatie gevolgd, naar WebP omgezet; geen uitsnede of kleur- en contrastbewerking. Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Andere Tijden noemt een paar invalshoeken. Leprakolonies en dolhuizen laten zien dat zorg voor lichaam en vooral geest soms niet meer was dan patiënten uit de samenleving weghouden. Schoonheidsidealen wisselen: van de mollige Rubensvrouwen in de zeventiende eeuw tot het graatmagere "heroin chic" in de jaren negentig. En in de negentiende eeuw gold iemand met een brede kaak, diepliggende ogen of doorlopende wenkbrauwen al snel als crimineel.

Op het Muiderslot

Hoe een museum het thema invult, laat het Muiderslot zien. Het kasteel heeft volgens zijn eigen website een reeks activiteiten rond "Lichaam & Geest":

De hele maand oktober een begeleide audiowandeling, "Mindful Muiderslot", die je via een QR-code op je eigen telefoon start. Neem oordopjes mee.
Tussen 10 en 18 oktober weven in het Kasteelatelier, "in plaats van scrollen en swipen".
Op 10 en 24 oktober een historische proeverij. Je ontdekt hoe voeding in de zeventiende eeuw ook werd gezien als middel om lichaam en geest in balans te houden.
Op 10 oktober een yogasessie, waarna de deelnemers samen schilderijen uit de collectie bekijken.
Op 24 oktober een prikkelarme openstelling, met weinig bezoekers en zo min mogelijk harde geluiden.

Het Muiderslot staat er volgens het kasteel al sinds 1285 en is sinds 1878 een rijksmuseum.

Ook elders

De Maand werkt met "hotspots": groepen partnerorganisaties die onder de landelijke paraplu samen een regio of thema belichten. In de Stevenskerk in Nijmegen ontvouwt zich in oktober "Napas Leluhur - Adem van de voorouders", meldt de organisatie. Schrijver Suzanna Jansen schrijft het essay van de Maand van de Geschiedenis 2026. De volledige agenda staat op maandvandegeschiedenis.nl.