Saenredams kerken: ruimte op een klein paneel
Twee kerkinterieurs van Pieter Jansz. Saenredam zijn nu te zien in Amsterdam en Utrecht.
Pieter Jansz. Saenredam maakte van kerkinterieurs een eigen onderwerp. Het Rijksmuseum toont zijn Interieur van de Sint-Odulphuskerk in Assendelft uit 1649 in zaal 2.14. Het olieverfschilderij op paneel is 49,6 bij 75 centimeter groot.
In het Assendelftse interieur lopen de lijnen naar één verdwijnpunt. Dat consequente centrale perspectief schept ruimtelijkheid op een betrekkelijk klein vlak. De plek was persoonlijk voor Saenredam: hij werd in Assendelft geboren en schilderde rechts vooraan de grafsteen van zijn vader.
De inscriptie op een bank in het koor noemt het dorp, de schilder en de datum 2 oktober 1649. Het Rijksmuseum wijst ook op de sobere protestantse inrichting. Architectonische details dragen het beeld, zonder dat er een druk tafereel nodig is.
Een tweede werk bevindt zich in Utrecht. Het Centraal Museum vermeldt De noordelijke zijbeuk van de Sint Mariakerk te Utrecht als onderdeel van Collectie Centraal. Ook dit is olieverf op paneel, ongeveer 34 bij 49 centimeter. Het werk is gedateerd op mogelijk 1641.
Een voortekening van het Utrechtse kerkinterieur wordt bewaard in Het Utrechts Archief. De vaste Collectie Centraal leidt langs meer dan vierhonderd werken uit verschillende deelcollecties.
Beide panelen laten Saenredams aandacht voor architectuur en perspectief zien.