Tentoonstellingen
Thyssen-Bornemisza komt naar het Mauritshuis: 25 topstukken in een eenmalige ruil met Madrid
Vanaf donderdag 15 oktober 2026 hangen in Den Haag werken van Van Eyck, Dürer en El Greco, terwijl Vermeers Gezicht op Delft in Madrid te zien is. Hoe werkt een museumruil, en waarom draait hij om liefde?
Op donderdag 15 oktober 2026 opent het Mauritshuis in Den Haag de tentoonstelling Thyssen-Bornemisza ❤️ Mauritshuis – Meesterwerken uit Madrid. Ze duurt tot en met 17 januari 2027. Zes dagen eerder, op vrijdag 9 oktober, opent in Madrid het spiegelbeeld: het Museo Nacional Thyssen-Bornemisza toont dan 25 werken uit Den Haag, waaronder Vermeers Gezicht op Delft.
Twee musea lenen elkaar tegelijk elk 25 topstukken uit. Hoe gaat zoiets, en waarom is het thema liefde?
Een ruil, tegelijk in twee steden
Het Mauritshuis verwelkomt 25 topstukken uit de Spaanse collectie, en andersom laat het museum in Madrid 25 meesterwerken uit Den Haag zien. Het is volgens het Mauritshuis de eerste keer dat twee internationale musea zo'n gelijktijdige uitwisseling organiseren. Het Mauritshuis spreekt van een eenmalige ruil. Het Thyssen-museum in Madrid meldt dat de uitwisseling van werken uit de vaste collecties mogelijk is gemaakt door een samenwerkingsovereenkomst tussen de twee instellingen.
De Spaanse staat gaf voor de 25 Haagse werken een staatsgarantie met een gezamenlijke waarde van 378,8 miljoen euro, blijkt uit het Spaanse staatsblad BOE, waarover persbureau Europa Press op woensdag 13 mei 2026 berichtte. In Den Haag komen onder meer werken van Jan van Eyck, Albrecht Dürer, El Greco, Antonello da Messina, Piero della Francesca en Bronzino te hangen, meldt het Mauritshuis.
Het thema is liefde
De Haagse tentoonstelling draait om liefde, schrijft het Mauritshuis. De geselecteerde werken uit de vijftiende, zestiende en zeventiende eeuw tonen die in allerlei vormen: de toewijding tussen Maria en Christus, de nabijheid van getrouwde stellen, de moeizame relatie tussen Adam en Eva, en de liefde voor de natuur. Ook de liefde voor de schilderkunst zelf komt aan bod: vakmanschap, verbeelding en de zoektocht naar schoonheid. Religieuze voorstellingen, mythologische taferelen, portretten en een tronie, een karakterstudie, geven volgens het museum een overzicht van menselijke emoties en kunstzinnige idealen.
Eén "liefdespaar" springt eruit. Jongen met tulband (circa 1658-1661) van Michael Sweerts uit Madrid wordt gekoppeld aan Meisje met de parel (circa 1665) van Vermeer. Tijdens de tentoonstelling hangt het meisje op haar vertrouwde plek in zaal 15, maar wordt ze met een livestream verbonden met de tentoonstellingszaal, zodat er een onverwachte visuele dialoog ontstaat, meldt het Mauritshuis.
Wat er in Madrid gebeurt
In Madrid hangen volgens het Thyssen-museum werken van het Mauritshuis uit de periode van rond 1615 tot 1705, van onder anderen Ambrosius Bosschaert I, Frans Hals, Hendrick Avercamp, Pieter Claesz, Rembrandt, Gerard ter Borch, Jan Steen, Jacob Ruisdael, Pieter de Hooch en Nicolaes Maes. De werken zijn thematisch gehangen. De eerste zaal is voor stillevens en genrestukken, de tweede voor landschappen en composities met figuren, en de derde toont Vermeers Gezicht op Delft helemaal alleen.
Drie schilderijen uit het Thyssen worden bovendien naast drie Haagse gehangen. Zo staat Jan Brueghels Tuin van Eden naast De tuin van het paradijs van Brueghel en Rubens, en wordt Pieter Saenredams gezicht op de Mariakerk in Utrecht aangevuld met het buitenzicht van dezelfde kerk uit het Mauritshuis. Dat meldt het Thyssen-museum.
Een band met Nederland
De ruil ligt voor de hand, want het Thyssen heeft een Nederlandse geschiedenis. Heinrich Thyssen-Bornemisza vestigde zich volgens het Madrileense museum na de Hongaarse revolutie van 1919 in Den Haag, waar zijn zoon Hans Heinrich werd geboren en opgroeide. Hans Heinrich, de man die de collectie verder uitbouwde, kocht in de jaren vijftig vooral Nederlandse meesters uit de zeventiende eeuw. Het museum noemt de verzameling zeventiende-eeuwse Nederlandse schilderkunst nu een van zijn grootste troeven.
Het Mauritshuis schrijft op zijn beurt dat baron Hans Heinrich Thyssen in de jaren negentig hielp bij de aankoop van twee schilderijen voor Den Haag: een bloemstilleven van Jan Davidsz. de Heem en een boslandschap met hutten van Meindert Hobbema. De collectie zelf werd in 1993 door de Spaanse staat gekocht, aldus het Mauritshuis.
Even anders kijken
Meestal reist een kunstwerk als gast naar een ander museum, terwijl het eigen huis hetzelfde blijft. Bij deze ruil verandert de inrichting van twee musea tegelijk: in Den Haag hangt een Spaanse collectie, in Madrid een Nederlandse. Voor wie in Den Haag staat, heeft dat een bijzonder gevolg. Het Meisje met de parel is voor één keer niet het enige beroemde jonge gezicht in huis, want in de tentoonstellingszaal hangt een jongen uit Madrid die via een livestream met haar in gesprek gaat.
Bronnen en beeldverantwoording ↗