De Ovale Zaal: het eerste museumvertrek van Teylers
Leendert Viervant ontwierp de Boek- en Konstzael als plek voor kunst en wetenschap. De zaal opende in 1784 achter het huis van Pieter Teyler.
Pieter Teyler van der Hulst overleed in 1778. De vijf directeuren van de stichting die hij naliet, besloten achter zijn woonhuis in Haarlem een museumzaal te bouwen. Zij gaven Leendert Viervant in 1779 opdracht voor de Boek- en Konstzael. De zaal opende in 1784 als eerste deel van Teylers Museum.
Deze ruimte heet nu de Ovale Zaal. Het museum noemt haar de oudste museumzaal van Nederland: zij werd als zaal voor een openbaar museum ontworpen. Viervant koos een ovale plattegrond en een neoclassicistische vormgeving. Zijn tekeningen laten zien hoe precies hij ook het plafond en de kroonlijsten van de kabinetten uitwerkte.
De inrichting bracht uiteenlopende verzamelingen bijeen. Natuurkundige instrumenten stonden in vitrinekasten op de begane grond; boeken kregen een plek in de kasten op de omloop. Fossielen en mineralen lagen in lades onder de boekenkasten en in het grote meubel midden in de zaal. Aanvankelijk werden ook tekeningen en prenten daarin bewaard.
Dat middenmeubel had eerst een vlakke bovenkant voor experimenten en kon over koperen rails worden verplaatst. Zo kwam er ruimte vrij voor demonstraties met de grote elektriseermachine. In 1801 en 1802 verschenen vitrines op het meubel voor mineralen; de zaal werd gaandeweg meer ingericht voor een breder museumpubliek.
Toegang was in de beginjaren wel geregeld. Directeuren en genootschapsleden mochten altijd komen, andere bezoekers moesten een afspraak maken. Inwoners van Haarlem konden op dinsdag van 10.00 tot 13.00 uur naar binnen. Vanaf 1789 lag er een gastenboek. Toen de verzamelingen groeiden, kreeg het museum in 1826 een aparte leeszaal. De Ovale Zaal bleef bestaan en werd in 2010–2011 gerestaureerd.
Teylers Museum ligt aan Spaarne 16 in Haarlem. Het is van dinsdag tot en met zondag geopend van 10.00 tot 17.00 uur en op maandag gesloten. Een volwassenenticket kost €18,50; kinderen tot en met vijf jaar en Museumkaarthouders hebben gratis toegang. Voor kinderen van zes tot en met zeventien jaar is het tarief €2,50.