Een omhelzing van hout in Den Haag
Jakob Grosse-Ophoff was werktuigbouwkundige en bouwt nu houten beelden die bewegen. Zijn eerste museumtentoonstelling is te zien tot en met 11 april 2027.

Bezoekers leunen met hun borst tegen een houten veer, waarna twee houten armen hen zacht omarmen. Hugger (2025) vraagt het hele lichaam en geeft een omhelzing terug. Het werk is van Jakob Grosse-Ophoff en is te zien in Myself and Other Planets, zijn eerste solotentoonstelling in een museum. Die staat van 31 oktober 2026 tot en met 11 april 2027 in de Zuidzaal van Museum Beelden aan Zee in Den Haag. De curator is Iris van der Zee.
Grosse-Ophoff (Oldenburg, 1991) woont en werkt in Rostock. Hij maakt kinetische beelden, schilderijen en tekeningen. Hij studeerde werktuigbouwkunde aan de universiteit van Rostock en haalde in 2019 zijn diploma, met als zwaartepunt duurzame energie en composietmaterialen. Daarna wijdde hij zich volledig aan zijn kunst. Zijn werk is sindsdien getoond in Europa, de Verenigde Staten en Zuid-Korea. Als beeldhouwer is hij autodidact.

Zijn vaardigheden kreeg hij vroeg mee. Hij mocht als kind de werkplaats van zijn vader gebruiken, en er zijn foto’s van hem op zesjarige leeftijd, bezig met hout. Dat hij kunstenaar kon worden, kwam lang niet bij hem op. Tijdens een stage bij zijn opleiding stelde het hoofd stages voor dat hij beter kunstenaar kon worden. Hij maakte zijn studie toch eerst af en koos meteen daarna voor zelfstandig ondernemerschap en het publiceren van kunst. Hij begon met tweedimensionaal werk, omdat daarvoor geen werkplaats nodig was en bijna geen investering. Hij zette foto’s van zijn tekeningen op Instagram en kon al snel van zijn kunst leven. Een tijd lang dacht hij boomhuttenbouwer te worden en bouwde hij boomhutten in Nieuw-Zeeland. Daarna werkte hij anderhalf jaar aan een bar voor een vriend.
In zijn tekeningen draaide al alles om machines: tandwielen, krachtoverbrenging en krachtbronnen. Na enkele jaren tekeningen verkopen op tentoonstellingen bedacht hij dat de apparaten uit het platte vlak konden stappen. Zijn eerste driedimensionale, kinetische werk heet The Tireless Dancer. Een houten hoofd heeft aan elke kant een arm, verdeeld in vier segmenten die op en neer gaan via stangen die met een draaiende, gedraaide as zijn verbonden. Zo maken de armen de beweging die een breakdancer een arm wave noemt. Zijn tweede werk, Self-reflection, is een studie van een frustratiegebaar. Een houten torso staat tegenover een spiegel. Het hoofd komt langzaam omhoog, slaat dan naar voren en stoot met het voorhoofd tegen het glas. Dat herhaalt zich steeds weer. Hij dacht dat de spiegel bij de eerste klap zou breken. Dat is nog altijd niet gebeurd.
In Den Haag zijn de beelden gemaakt van hout en metaal, soms gecombineerd met alledaagse voorwerpen. Ze bootsen menselijke gebaren na. De bewegingen komen van gewone huishoudelijke motoren of van een handzwengel. Grosse-Ophoff gaat niet voor anatomisch realisme; het draait om herkenbare expressie. Vaak herleidt hij de menselijke figuur tot één gebaar of zelfs tot alleen een mond. Soms verdwijnt het lichaam helemaal en blijft de aanwezigheid onmiskenbaar. Bezoekers zetten de werken in beweging door op een knop te drukken, aan een zwengel te draaien of langs een sensor te lopen. Zijn werk past in de traditie van Duitse houtbeeldhouwers als Stephan Balkenhol en Georg Baselitz en put inspiratie uit kinetische kunstenaars als Jean Tinguely en Theo Jansen.
De titel verwijst naar een werk uit 2023: een kinetisch zonnestelsel waarin een menselijk gemaakte zon het hart van het universum inneemt. Dat knipoogt naar de narcistische selfiecultuur van nu en vangt tegelijk de kern van zijn werk: hoe mensen zich verhouden tot zichzelf en tot anderen. Menselijk contact staat centraal. Figuren praten, kussen of vechten met elkaar. Andere werken gaan over zelfbeeld, in een spiegel of in de filmische beeldspraak van een klap in je eigen gezicht. Tot slot zoeken de beelden direct contact met het publiek, met een toegeworpen kus, een veelzeggend handgebaar of een lijfelijke omhelzing. In Den Haag loopt de tentoonstelling in de Zuidzaal. Het museum is van dinsdag tot en met zondag open van 10.00 tot 17.00 uur. Op vrijdag 11 december sluit het om 15.00 uur, op 24, 26 en 31 december om 16.00 uur. Op eerste kerstdag en nieuwjaarsdag is het gesloten.
Twee menselijke neigingen houden hem meer bezig dan andere. De eerste is zelfdestructie, groot en klein. Een balk steekt uit een muur, met daarop een apparaat dat een zaag heen en weer beweegt, alleen zit de zaag aan de verkeerde kant: zodra hij door de balk is, vallen zaag, machine en balk naar beneden, als een stripfiguur die de tak doorzaagt waarop hij zit. Een ander werk heeft een zaag tussen voet en machine, waardoor het alleen tijdelijk kan worden getoond. De tweede neiging is eenzaamheid. Zijn werk omvat een applausmachine, een machine die de kijker een kus toewerpt en een machine die op de schouder klopt, allemaal bedoeld om eenzamen even zelfvertrouwen te geven.
Het populairste werk is ook een van de eenvoudigste. The Finger heeft geen stroom nodig. Een houten vuist staat op een sokkel, met een zwengel aan de zijkant. Draai je eraan, dan gaat de middelvinger omhoog. Grosse-Ophoff had er tot april 2026 al 77 van verkocht. ‘I love to think about the simplest technical way to show a human movement’, zegt hij. Hij ziet dat kinderen, ouderen, jongeren en mensen die niets met tentoonstellingen hebben er iets in herkennen. Hij krijgt veel lieve, maar ook eenzame berichten van mensen die hem over hun eenzaamheid vertellen. ‘There are a lot of lonely people out there’, zegt hij.