MUSEUMMagazine
Nederlands

Zeven Engelse schilderwoorden met Nederlandse wortels

Easel, landscape en still life: het Engels haalde die woorden uit de Nederlandse schilderkunst.

Een houten ezel met een leeg doek bij een raam in een atelier.
Beeldcredits

Als een schilder zijn doek op een easel zet, werkt hij aan een landscape en daarna aan een still life. De drie woorden in die zin komen uit het Nederlands: ezel, landschap en stilleven.

Onze Taal schreef in 2009 dat de superieure zeventiende-eeuwse Nederlandse schilderkunst veel sporen in het Engels heeft nagelaten. Het blad noemt zeven woorden: easel (ezel), etch (etsen), foreground (voorgrond), landscape (landschap), masterpiece (meesterstuk), still life (stilleven) en stipple (stippel). Daarmee hoort het bij een grotere stroom: het Engels telt ongeveer 1500 Nederlandse leenwoorden, schrijft het blad.

Een houten ezel met een leeg doek bij een raam in een atelier.
AI-beeld ter illustratie Redactie, beeldgenerator van Grok · Eigen redactiebeeld

Bij stilleven is de richting niet helemaal duidelijk. De Etymologiebank noemt als vroege vindplaatsen 1656, ‘een stil leggent leven van Rembrant’, en 1667, de schilder Evert van Aelst als maker van ‘allerhande soort van stil-staende leven’. Arnold Houbraken (1660-1719) gebruikt het woord in De Groote Schouburgh (1718-1721). In het Engels staat still-life vanaf 1695 genoteerd. Van der Sijs ziet dat als ontlening aan het Nederlands, terwijl Van Wijk en een Afrikaans woordenboek stilleven juist als vertaalde leenvorm van het Engels beschrijven.

Het Duits kreeg Stilleben pas later, in de tweede helft van de achttiende eeuw. Daarvoor sprak men er van ‘stilliegende Sachen’, naar het Nederlandse stilliggend leven.

Praktisch

Zeven schilderwoorden: easel, etch, foreground, landscape, masterpiece, still life, stipple

Eerste Engelse vermelding van still-life: 1695

Bronnen: Onze Taal (2009), Etymologiebank

Bronnen en beeldcredits →

Rubrieken

MuseumkaartMusea ontdekkenHomeMuseumverhalenKijkkunstWereld & objectAchter de schermenAgenda