De hunebedbouwers in de archeologische collectie van het Drents Museum
Vondsten uit Drentse hunebedden openen een verhaal over vroege boeren, begraven en herinneren. In Labyrinthia krijgt die prehistorie een interactieve plaats.
Een hunebed is in Drenthe nog altijd in het landschap te zien. De grote stenen van D27 bij Borger, op de foto bij dit verhaal, liggen buiten het Drents Museum in Assen. Binnen bewaart het museum juist de kleinere sporen die helpen om de mensen achter zulke monumenten te begrijpen. De archeologische collectie bevat vondsten uit Drentse hunebedden van ongeveer 3500 tot 3300 voor Christus. Daarmee kan de vraag worden gesteld hoe vroege boeren leefden en hoe zij hun doden begroeven. Het landschap en de voorwerpen vertellen elk een ander deel van hetzelfde verhaal.
De verzameling begon bescheiden: volgens het museum paste zij in 1854 nog in één kast van het toenmalige Provinciaal Museum van Oudheden. Later groeide zij door onderzoek en opgravingen. Nu omvat de collectie onder meer mammoetbotten, Neanderthalervondsten, munten, sieraden en gebruiksvoorwerpen. Niet alles komt uit de tijd van de hunebedbouwers. Juist de opeenvolging van perioden geeft de Drentse prehistorie context: mensen bewoonden dit gebied lang voordat de eerste boeren hun grafmonumenten bouwden en bleven er ook eeuwen daarna wonen.
Vondsten uit de hunebedden geven geen rechtstreeks verslag van het leven van hun makers. Ze vragen om interpretatie: wat zegt een voorwerp over een dagelijks ritueel, wat over een begrafenis? Het museum vraagt hoe de hunebedbouwers herdachten en voor wie de grafheuvels zijn gemaakt. Daarna verschuift het beeld naar de bronstijd. Grafgiften uit een grafheuvel in Drouwen vertellen iets over verschillen in status. Zo wordt duidelijk dat archeologie niet alleen stenen en jaartallen ordent, maar probeert te achterhalen hoe mensen keuzes maakten.
In Labyrinthia, de doorlopende collectiepresentatie van het Drents Museum, komen archeologie, kunst en geschiedenis samen in vijftien zalen. Interactieve onderdelen roepen een prehistorisch landschap op. Bezoekers kunnen voelen aan scherven uit de tijd van de hunebedbouwers en kennismaken met technieken van mammoetjagers. Dat maakt de afstand tot duizenden jaren geleden kleiner, zonder dat de oorspronkelijke vondsten zelf als gebruiksvoorwerpen worden voorgesteld. Welke specifieke hunebedobjecten op 16 oktober in de zalen staan, wordt niet vermeld; vraag ter plaatse naar de actuele selectie.
Het Meisje van Yde behoort eveneens tot de archeologische collectie en wordt door het museum als een topstuk van Labyrinthia genoemd. Haar verhaal verdient een eigen, zorgvuldig objectportret; daarom blijft het hier bij de plaats van deze veenvondst in het bredere overzicht. De collectie laat ook zien waarom materiaal uit het veen bijzonder is: kwetsbare organische resten konden bewaard blijven. Naast het meisje noemt het museum bijvoorbeeld de kano van Pesse en oude houten wielen. Samen verbreden zij het beeld van de oertijd voorbij de hunebedden alleen.
Labyrinthia is nadrukkelijk geen stille rij vitrines. Het museum gebruikt geluid, bewegend beeld en donkere ruimtes. Het waarschuwt zelf voor een zeer hoog prikkelniveau; voor bezoekers die snel overprikkeld raken, is dat belangrijke informatie. Een groot deel van het museum is bereikbaar per lift, maar een deel van het monumentale gebouw is minder toegankelijk. Er zijn rolstoelen, rollators en vouwkrukjes beschikbaar; voor rolstoelen en rollators adviseert het museum vooraf te reserveren. Een bezoek met kinderen kan aantrekkelijk zijn door de interactieve aanpak, zolang de donkere en drukke delen bij het gezin passen.
Het Drents Museum staat aan Brink 1, 9401 HS Assen en is op vrijdag 16 oktober volgens de reguliere tijden open van 10.00 tot 17.00 uur. Aan de kassa kan alleen met pinpas of creditcard worden betaald. Op 17 oktober begint de tentoonstelling Angkor – Het mysterie van Cambodja.