Vincent van Gogh schilderde The Starry Night in 1889 in Saint-Rémy. Het hangt in The Museum of Modern Art: olieverf op doek, een nacht, een cipres, een maan die licht als een draaikolk. De lucht gaat in grote bogen. Het dorp blijft een raster van korte daken. De boom steekt de swirls dwars, als een donkere vlam die de voorgrond vasthoudt.
Je kunt die beweging volgen zonder het doek tot een toestand van de schilder te maken. Ga veraf staan tot de lucht één stroom wordt. Kom dichterbij tot elke werveling een reeks losse streken is. Tussen die twee afstanden gebeurt het schilderij. De cipres is het anker: zonder die verticale streek zou de nacht wegglijden. Het dorp is de tegenhanger: kleine ramen, weinig onrust, precies genoeg om de lucht groter te maken.
Vincent van Gogh, Caféterras bij nacht, 1888. Kröller-Müller Museum.
MoMA bewaart The Starry Night als werk uit Saint-Rémy, 1889.
Volg één werveling van de maan naar de boom en stop waar de verf ophoudt. Daar zit geen uitleg. Daar zit een hand die de richting heeft volgehouden.
