Een eeuw museum in een gebouw vol sporen
Wereldmuseum Amsterdam opende in 1926 als deel van het Koloniaal Instituut. In de Lichthal en achter de schermen zijn zowel de geschiedenis van het gebouw als de zorg voor de collectie te lezen.
Wie de Linnaeusstraat nadert, ziet een monumentaal gebouw dat veel groter is dan een rij tentoonstellingszalen. Het huidige Wereldmuseum Amsterdam opende op 9 oktober 1926 als onderdeel van het Koloniaal Instituut. De naam Tropenmuseum kwam later; sinds 2023 draagt de locatie de naam Wereldmuseum Amsterdam. Het jubileumjaar is een aanleiding om niet alleen naar voorwerpen te kijken, maar ook naar het gebouw dat ze omringt.
Binnen opent de centrale Lichthal het zicht op verschillende verdiepingen. De bouw duurde meer dan tien jaar. Volgens het museum werd voor de decoratie zelfs een commissie voor symboliek ingesteld: figuren en motieven op muren, zuilen, boven deuren en op deurknoppen verwezen naar de koloniale band met Nederlands-Indië. Die details zijn dus geen neutrale versiering. Ze tonen hoe de oprichters hun instituut en de koloniën wilden voorstellen.
Ook de collectie heeft een geschiedenis die verder teruggaat dan het gebouw. Het museum beschrijft het Koloniaal Museum in Haarlem en de etnografische verzameling van Artis als twee belangrijke voorlopers. Voorwerpen kwamen via verschillende routes in de collectie terecht. Het Wereldmuseum zegt zelf dat een deel van de koloniale collectie roofkunst of ander onvrijwillig bezitsverlies omvat. Bij een object hoort daarom ook de vraag wie het maakte, wie het verzamelde en of de herkomst volledig bekend is.
Achter de zalen gebeurt intussen werk dat een bezoeker meestal niet ziet. In een eigen verhaal volgt het museum restaurator Annemarie Hollants bij een ceremonieel masker uit Papoea. Zij beschrijft hoe objecten uit depots voor een tentoonstelling worden bekeken, schoongemaakt en zo nodig behandeld. Bij het masker worden kwetsbare stroken van sagoblad met Japans papier en draad ondersteund. Een belangrijke eis is dat de ingreep later zonder schade verwijderd kan worden. Het artikel en de bijbehorende video bieden een kijkje in het atelier; ze kondigen geen openbare atelier- of depotrondleiding aan.
Wie de lagen van gebouw en collectie samen wil onderzoeken, kan in de vaste presentatie Our Story een maquette en verhalen over de koloniale oorsprong bekijken. De foto’s bij dit verhaal tonen de gevel in 2015 en de Lichthal in 2011. Het museum ligt aan Linnaeusstraat 2. Reguliere opening is dinsdag tot en met zondag van 10.00 tot 17.00 uur, met aangekondigde uitzonderingen op maandagen in vakanties en op feestdagen. Voor actuele agenda en tickets is de museumsite leidend.