Tentoonstellingen
Willem de Kooning at work in het Rijksmuseum: een Rotterdammer keert terug met zijn tekeningen
Vanaf vrijdag 9 oktober 2026 laat het Rijksmuseum in Amsterdam zien hoe Willem de Kooning werkte. Het is een groot overzicht van zijn tekeningen, honderd jaar nadat hij uit Rotterdam vertrok.
Op vrijdag 9 oktober 2026 opent het Rijksmuseum in Amsterdam de tentoonstelling Willem de Kooning at work. Ze loopt tot en met 17 januari 2027, meldt het museum. Het is een terugkeer die precies honderd jaar op zich liet wachten: in 1926 verliet de Rotterdamse De Kooning het land om in New York een nieuw leven te beginnen. Nu keert hij terug, niet met zijn beroemde vlakken vol verf, maar vooral met zijn tekeningen.
Het museum toont meer dan 120 werken. Hoe tekende een van de belangrijkste schilders van de twintigste eeuw, en waarom is dat nu het hoofdonderwerp?
Tekenen als manier van denken
Voor De Kooning waren tekeningen geen voorstudies voor schilderijen, meldt het Rijksmuseum. Tekenen was een manier om te onderzoeken: schetsen, corrigeren, herhalen en zichzelf bewust verrassen. Dat proces ligt volgens het museum aan de basis van zijn kunst in elk medium. Hij zei graag: "I have to change to stay the same" (1981), schrijft het Rijksmuseum.
In ruim 120 werken is te zien hoe zijn tekenwerk zich in meer dan 65 jaar ontwikkelde, van vroege studietekeningen tot snelle houtskoolschetsen. Het Rijksmuseum noemt het een groot overzicht van zijn tekeningen. Volgens het Britse kunstplatform Artlyst is het bovendien de grootste De Kooning-tentoonstelling in Europa in meer dan veertig jaar. Daarnaast hangen schilderijen en beeldhouwwerken waarmee hij zijn naam vestigde, waaronder Excavation (1950) en Pink Angels (circa 1945), meldt het museum.
Twee schilderijen naast de Nachtwacht
Buiten de zalen van de tentoonstelling gebeurt nog iets. In de Eregalerij, dicht bij de Nachtwacht, komen twee van zijn bekendste schilderijen te hangen: Woman I (1950-1952) en Woman and Bicycle (1952-1953), meldt het museum. Daarmee plaatst het Rijksmuseum De Kooning naar eigen zeggen tussen de grote meesters van de Nederlandse schilderkunst. Het kunstplatform Artlyst leest daarin een boodschap: een Rotterdammer die met weinig vertrok, komt terug als een van de bepalende figuren uit de westerse kunstgeschiedenis.
Van Rotterdam naar New York
Willem de Kooning werd in 1904 in Rotterdam geboren en ontwikkelde al jong een passie voor tekenen en schilderen, schrijft het Rijksmuseum. In 1926 verstopte hij zich aan boord van een vrachtschip naar Amerika. Hij vestigde zich in New York en werkte de eerste jaren als huisschilder, illustrator en etalageontwerper, tot hij zich als zelfstandig kunstenaar ontwikkelde. Zijn doorbraak kwam aan het eind van de jaren veertig. Hij werd een sleutelfiguur van de New York School, naast tijdgenoten als Jackson Pollock, Lee Krasner, Barnett Newman en Mark Rothko.
The Art Newspaper schrijft dat De Kooning op zijn tweeëntwintigste als verstekeling op een vrachtschip de Atlantische Oceaan overstak. Het blad meldt ook dat de tentoonstelling Willem de Kooning Drawing in het Art Institute of Chicago bijna zes jaar in de maak was en de eerste grote tentoonstelling van het instituut over de kunstenaar sinds 1969. Veel van die werken reizen daarna naar het Rijksmuseum, schrijft het blad.
Een tentoonstelling met twee musea
Willem de Kooning at work ontstond in samenwerking met het Art Institute of Chicago en The Willem de Kooning Foundation in New York, meldt het Rijksmuseum. Bij de tentoonstelling verschijnen twee boeken: een catalogus onder redactie van het Art Institute of Chicago met nieuw onderzoek naar de tekeningen, en een Nederlandstalig overzicht van het Rijksmuseum over zijn loopbaan. In de Teekenschool van het museum kunnen bezoekers een workshop volgen, of ze lopen mee met een audiotour.
Even anders kijken
Vanaf 9 oktober hangt in het museum van Rembrandt een Rotterdammer in de buurt van de Nachtwacht. Curator Kevin Salatino van het Art Institute noemt De Kooning volgens The Art Newspaper vaak de laatste oude meester, een voortzetter van de traditie van Rembrandt, Vermeer en Rubens. Dat klinkt vreemd voor een schilder die vaak met abstract expressionisme wordt verbonden. Maar tekenen lag volgens het Rijksmuseum aan de basis van zijn werk in elk medium. De eerste tekening die van hem bewaard bleef, is volgens The Art Newspaper een houtskoolstilleven uit zijn tijd op de Rotterdamse academie.
Bronnen en beeldverantwoording ↗