Het Ir. D.F. Woudagemaal uit 1920 is werelderfgoed én nog altijd inzetbaar als het water in Friesland te hoog komt. De rest van het jaar is het museum: ketels, vliegwielen, een machinehal van gietijzer en baksteen aan het IJsselmeer. Gemiddeld draait het gemaal zelden. De dagen waarop het werkelijk stoomt, hangen af van peil en programma van het waterschap. Wie dan komt, ziet zuigers en krukken die het gebouw laten trillen. Wie op een gewone openingsdag komt, ziet dezelfde machines in rust. Beide bezoeken kloppen. Alleen het draaiende beeld hoort bij het draaiende moment.
Stilstaand vertelt het gemaal al genoeg. Dit was geen sier. Tegenwoordig vult het gemaal de andere gemalen aan wanneer extra capaciteit nodig is. De schaal van de vliegwielen maakt dat tastbaar. Stoom maken vraagt brandstof, tijd en mensen. Sinds 1967 worden de ketels met olie gestookt. Daarom blijft het een verzekering, geen dagelijkse routine. Controleer vooraf of er een stoomsessie is. Verwacht geen draaiend rad op een willekeurige dinsdag.
Als de machines stilstaan, volg met je oog de weg van ketel via stoommachine naar centrifugaalpomp. De lijn is de uitleg. Als ze wél lopen, luister eerst, kijk daarna.
